مهار سیلاب

سیلاب یک پدیده طبیعی است که همواره جوامع انسانی را مورد تهدید قرار می­ دهد. با وجود این، با استفاده از اقداماتی می­ توان میزان یا اثرات منفی سیلاب را کاهش داده و حتی المقدور از زیان­ های وارده به انسان و املاک و دارایی­ ها جلوگیری بعمل آورد.

اقدامات مربوط به جلوگیری از زیان­ های سیلاب و مدیریت آن سعی بر آن دارد که اثرات سیلابی شدن را بر شرایط اجتماعی و اقتصادی که در اثر تغییر کاربری حوضه آبریز و به ویژه استفاده از سیلاب دشت بوجود آمده، کاهش دهد. اقدامات جامع مدیریت و جلوگیری از زیان­ های سیل شامل دو دسته اقدامات سازه ­ای و غیر سازه­ ای (مدیریتی) است. اقدامات سازه ­ای، همانند بهسازی آبراه، ذخیره سیلاب و احداث گوره عموما برای کاهش وقوع سیل یا جلوگیری از توسعه سیل زدگی انجام می­ گیرند. در حالی که، اقدامات غیر سازه ­ای، همانند بیمه سیل، طرح­ های هشدار سیل، پهنه بندی سیلاب دشت و یا ترکیبی از آن ها در اصل برای کاهش خسارات سیلاب می­ باشد.

اقدامات غیر سازه ­ای یا مدیریتی که در اصل فاقد فعالیت­ های ساختمانی بزرگ می ­باشد، به تبع آن نیز اثرات زیست محیطی کمتری دارند. با وجود این، ارزیابی این نوع اقدامات، دقت و توجه بیشتری را نسبت به اقدامات سازه­ ای می­ طلبد. این نوع اقدامات بطور معمول جنبه­ های اقتصادی، اجتماعی، سازمانی و قانونی بیشتری را در مقایسه با اقدامات سازه­ای در بر می­ گیرد.

روش ­های غیرسازه­ ای، حساسیت به سیلاب و اثر آن را کاهش می ­دهد. برنامه ­ریزی برای کاربری اراضی، حفاظت ساختمان ­ها، پیش بینی و هشدار سیل و ساماندهی اسکان، از اقدامات اصلی می ­باشد که حساسیت به سیل زدگی را بهبود می  ­بخشد. بیمه سیلاب، جبران خسارت سیلاب، اطلاع رسانی و آموزش، اقدامات اصلی مربوط به بهبود اثرات سیل زدگی را تشکیل می­ دهند. چنانکه کاهش زیان­ های آینده به دارایی­ ها (مستحدثات، املاک و…) و زندگی انسان مورد نظر باشد، در این صورت باید به شیوه ­هایی تاکید کرد که دارای ظرفیت بالا برای رسیدن به این هدف­ ها باشد.

فرمول بندی یک برنامه کاهش خسارت سیلاب که دارای چارچوب تعریف شده باشد، شامل ترکیب بهینه­ ای از روش­ های مختلف خواهد بود. بدیهی است که این اقدامات به طور معمول ترکیبی از اقدامات مربوط به هر دو گروه سازه ­ای و غیر سازه ­ای است.

 

اقدامات سازه ای

گوره­ ها و دیوارهای سیل ­بند

هدف اساسی گوره ­ها و دیوارهای سیل­ بند محدود کردن سیل در داخل رودخانه و بخشی از سیلاب دشت می­ باشد. در این شیوه فقط اراضی پشت خاکریز یا دیوار و تنها برای تراز سیلاب طرح حفاظت می­ شوند. مزیت اصلی گوره­ ها و دیوارهای سیل­ بند در این است که از آن ها می­ تواند برای حفاظت اراضی کوچک و خاص یا حفاظت یک منطقه استفاده نمود. برای مثال از این روش می­ توان برای حفاظت یک محله مسکونی کوچک یا بخشی از آن استفاده بعمل آورد. با این وجود، این نوع اقدامات می­ تواند یک برداشت غلط در مورد میزان و درجه حفاظت بوجود آورد. همچنین در صورت افزایش تراز سیل از میزان سیلاب طراحی و سرریز شدن آن به منطقه امکان بوجود آمدن خسارت زیاد مالی و جانی وجود دارد.

گوره­ ها و سیل ­بندها در صورتی که همراه با سایر اقدامات مهار سیلاب و در چارچوب یک طرح فراگیر (جامع) جلوگیری از زیان ­های سیلاب مورد توجه قرار نکیرند، ممکن است موجبات سیلابی شدن مناطق دیگر را فراهم آورد. اگر این گونه سازه ­ها با هئف جلوگیری از گسترش سیلاب، طرح شده باشد، در این صورت تراز سطح آب، سرعت و حداکثر بده در باز­ه ­های محدود شده بالا خواهد رفت. علاوه بر این در چنین وضعیتی شدت حرکت موج سیلاب به پایین دست افزایش پیدا می­ کند. این سازه ها ممکن است اثرات نامطلوب (ناخواسته) زیست محیطی همانند تخریب آشیانه وحوش و از بین رفتن زیبایی­ های طبیعی منطقه را در برداشته باشد.

معیارهای مورد نیاز برای طراحی و ساخت گوره ­ها و دیوارهای سیل ­بند با توجه به میزان زیان ­های جانی و مالی ناشی از سیل و شرایط محل، تدوین و انتخاب می ­شوند. گوره­ ها عموما با استفاده از مصالح خاکی ساخته می ­شوند و بدین سبب فضای قابل توجهی در مسیر خود اشغال می ­کنند. دیواره های سیل ­بند بطور معمول با بتن، سنگ یا فولاد ساخته می­ شوند و از این رو نیاز به فضای کمتری دارند. نوع اخیر برای مناطق توسعه یافته و با تراکم بالا مناسب ­تر است.

 

بهسازی آبراه

غالب آبراه­ های طبیعی دارای مجرای رودخانه ­ای با ظرفیت محدوده می ­باشند. به نحوی که ممکن است همه ساله در شرایط سیلابی بخشی از جریان سیلاب در سیلاب­ دشت جاری شود. به این ترتیب بهسازی هیدرولیکی آبراه یا سیلاب دشت و یا سیل­ راه ­های داخل سیلاب ­دشت این امکان را فراهم خواهد آورد که ظرفیت آبگذری افزایش یافته و تراز جریان عبوری پایین ­تر از تراز جریان در شرایط طبیعی باشد. چنین اقداماتی در مناطق شهری بطور طبیعی به زهکشی اراضی نیز کمک کرده و از این طریق استفاده بهینه از اراضی را ممکن می ­کند. انواع روش ­های اصلاح مسیر به شرح زیر می ­باشد:

  • تعمیق، تعریض و مستقیم سازی آبراه
  • پاکسازی رودخانه از آشغال و بوته­ های گیاهی
  • پوشش آبراه برای کاهش ضریب زبری
  • بزرگ سازی پل­ ها و زیر گذرهایی که دارای بده عبوری محدود می­ باشد
  • برداشتن موانع سر راه جریان آب

نتیجه همه این روش ­ها کاهش تراز آب است. همچنین در برخی اوقات این امکان وجود دارد که رودخانه را در سطح وسیع بازسازی کرده و سیلاب ­های بزرگ را در داخل آن محدود نمود. در تمامی موارد باید توجه کرد که، بهسازی آبراه می  ­تواند منجر به انتقال جریان به پایین دست شده و در آنجا مشکلاتی را فراهم آورد.

اصلاح مسیر یکی از روش ­هایی است که در رودخانه ­های کوچک و با شیب زیاد که دارای سیلاب ­دشت کم عرض و پوشش گیاهی متراکم می ­باشد، اثر قابل توجهی دارد. بر عکس این روش در رودخانه ­های با سیلاب ­دشت ­های وسیع یا در دلتاهای تحت تاثیر تراز جزر و مد دریا چندان موثر نمی ­باشد.

 

انحراف سیلاب

با توجه به اینکه، اساسی­ ترین روش انحراف سیلاب، استفاده از سیل راه­ های کنارگذر می­ باشد، از این رو در بعضی از مراجع این دو معادل یکدیگر تلقی می­ شوند.

این شیوه دارای دو کارکرد در مهار سیلاب است. اولین کارکرد این شیوه ایجاد یک مخزن گونه بزرگ و کم عمق است که بخشی از سیلاب در آن ذخیره شده و به این ترتیب موجب کاهش جریان در آبراهه اصلی بعد از نقطه انحراف می­ شود. کارکرد بعدی این روش با توجه به تخلیه بخشی از جریان در بالادست، بهبود مشخصه­ های جریان و کاهش تراز آب در پایین ­دست محل انحراف و به فاصله مشخص از آن می­ باشد. معمولا موقعیت مناسب کمتری برای ساخت سیل ­راه کنارگذر با توجه به محدودیت توپوگرافی اراضی و در دسترس نبودن زمین کم ارزش وجود دارد.

سیل ­راه به دو دسته طبیعی و ساخته شده تقسیم می­ شود. یک سیل ­راه طبیعی در مسیر موجود که از اراضی اطراف پایین­ تر می ­باشد احداث می­ گردد و آن بخش از جریان سیلابی را که مازاد بر ظرفیت آبراه اصلی می­ باشد، به خارج از رودخانه منتقل می­ کند. اراضی سیل­ راه طبیعی عموما متفاوت با اراضی زراعی حاشیه آن نبوده و تنها تفاوت آن در پایین بودن تراز این اراضی نسبت به حاشیه است. در بعضی از سیل راه ها با توجه به شرایط موجود ممکن است برای جلوگیری از پخش آب نیاز به احداث خاکریزهای طولی در دو طرف آن باشد (سیل­ راه ساخته شده) توسعه اراضی در حاشیه سیل ­راه باید به گونه ای انجام گیرد که خسارات حاصل از سیلاب­ های بزرگ به کمینه برسد، ضمن آنکه باید اطمینان حاصل شود که کارکرد سیل ­راه بر اساس مبانی طراحی باشد.

 

حوضچه­ های تاخیری و اراضی ویژه ذخیره سیلاب

شیوه­ های تاخیر و ذخیره سیلاب معمولا برای مهار سیلاب در اراضی مشخص، به منظور کمینه سازی زیان­ ها انجام می­ گیرد. این روش اجازه می­ دهد که سیلاب بیشتر از حد معین، با استفاده از سرریز یا سازه­ های دریچه ­ای ساخته شده بر روی خاکریزها در اراضی پست (با تراز پایین) پشت خاکریزها پخش شود. به این تریب در صورتی که انحراف سیلاب به دقت کنترل شود، سیلاب بیشینه در پایین دست رودخانه کاهش خواهد یافت.

اراضی­ ای که به این منظور انتخاب می ­شود عموما اراضی با تراز پایین می­ باشد که سابقه سیلابی شدن را دارند. در شرایطی و با یک طراحی و برنامه بهره ­برداری مناسب، امکان استفاده از این اراضی برای کشاورزی و حتی­ الامکان سکونت وجود دارد. ضمن آنکه ساکنین و بهره ­برداران منطقه از احتمال سیلابی شدن اراضی غافل نمی ­باشند.

عموما اراضی حاشیه رودخانه و اراضی فرو افتاده طبیعی در سیلاب ­دشت برای ذخیره در خارج از رودخانه مورد استفاده قرار می­ گیرند. جریان­ های سیلابی به منظور کاهش اوج سیلاب به داخل آنها منحرف می­ شود. بازدهی کارکرد این شیوه معمولا با پیش ­بینی سازه­ های مناسب آبگیری برای پرکردن آن­ ها و سازه­ های خروجی برای تخلیه آن ­ها (در صورت شرایط مناسب پایین دست) افزایش پیدا می­ کند.

 

مخازن تسکین سیلاب

در صورت وجود شرایط مناسب می­ توان با احداث سدها و ایجاد مخازن، سیلاب­ های با دوره برگشت نسبتا زیاد را مهار کرد. مهار سیلاب با استفاده از مخازن غالبا در رودخانه­ های کوچک و متوسط معمول می­ باشد. به این ترتیب جریان بطور موقت در بالادست اراضی در معرض سیل، ذخیره می­ شود. حجم لازم برای ذخیره بستگی به درجه حفاظت لازم و ظرفیت آبراه در پایین­ دست دارد.

میزان تسکین حاصل از مخازن مهار سیلاب بستگی به ترکیب حجم دریاچه سد، ظرفیت سر ریز و الگوی جریان ورودی دارد. اثر ذخیره عبارت است از کاهش اوج سیلاب بدون آنکه عملا حجم آن تغییر نماید. کاهش جریان اوج در نتیجه افزایش زمان جریان خروجی با آبدهی کم حاصل می­ شود. بدیهی است که در سدهای مجهز به دریچه ­ها و شیرها میزان جریان خروجی و به تبع آن درجه مهار سیلاب متاثر از نحوه بهره برداری از آنها می­ باشد.

 

اقدامات غیر سازه ­ای

مدیریت کاربری اراضی

مدیریت کاربری اراضی شیوه ­ای است که در آن استفاده بهینه از اراضی با توجه به محدودیت کاربری آن­ها به منظور اجتناب از زیان­ های سیلاب و انتظارات مالکین برای توسعه اراضی خود، در مناطق مستعد به سیلاب، مورد توجه می­ باشد.

مدیریت کاریری اراضی، بر اساس دو عامل کنترل پهنه ­های کاربری و کنترل توسعه و ساخت و ساز­ها پی­ ریزی شده است. هر کدام از عوامل می ­تواند به طور موثر برای اراضی توسعه یافته یا اراضی جدید که در خطر سیل می ­باشد. بکار گرفته شود. بدیهی است که یکی از ابزار های لازم برای مدیریت کاربری اراضی، تعیین حریم رودخانه می ­باشد.

برای کارایی بیشتر، مدیریت کاربری اراضی نباید فقط آن بخش از سیلاب ­دشت را در برگیرد که در مجاورت اراضی حفاظت شده شهری، واقع شده است. مسلما توسعه شهر در اراضی بالادست حوضه­ های آبریز کوچک می­ تواند منجر به از بین رفتن اثرات آن دسته از کارهای مهار سیلاب شود که به منظور حفاظت اراضی پایین دست انجام گرفته است. به عبارت دیگر در صورتی که کنترل ­های مناسب برای کاربری اراضی یا برخی اقدامات ضروری در بالا دست حوضه آبریز انجام نشود، امکان افزایش آبدهی اوج سیلاب­ ها وجود خواهد داشت. بدیهی است که این امر موجب کاهش درجه حفاظت، اقدامات انجام شده در پایین دست خواهد شد و در صورت فزونی سیلاب از سیلاب طرح، نتایج نا مطلوب و فاجعه آمیز به بار خواهد آورد.

 

ساماندهی اسکان و پاکسازی سیلاب­ دشت

جابجایی ساختمان ­ها و اجتماعات به خارج از سیلاب­ دشت ممکن است مزایای درازمدت در زمینه ­های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی داشته باشند، اما این کار معایبی از قبیل هزینه­ های بالا، از دست دادن شغل و بهم ریختن زندگی اجتماعی دارد. با وجود این در بعضی مناطق ممکن است، خرید املاک و دارایی ­ها از طرف دولت توجیه پذیر باشد. این وضعیت به ویژه بعد از وقوع سیلاب­ های فاجعه بار و در شرایطی که جبران خسارات سیلاب (به هر طریق) تضمین نشده باشد، مالکین را ترغیب به فروش دارایی­ ها و دوری از موقعیت خطر خیز می­ کند.

عموما خرید اراضی بایر در مناطق شهری سیلاب ­دشت از نقطه نظر اقتصادی به سختی قابل توجیه بوده و غالبا نیز غیر ضروری می ­باشد. به استثنای نقاط خطر پذیر، معمولا یک سیاست جامع جلوگیری از خسارت به نتایج رضایت بخشی منجر خواهد شد. آشکار است که یک رابطه مستقیم بین شیوه مدیریت کاربری اراضی و خرید اراضی وجود دارد.

 

بهسازی شرایط حوضه آبریز و ذخیره آب در محل

در سیلاب دشت­ ها با حوضه­ های آبریز بزرگ که عموما بخش زیادی از اراضی را، زمین­ های کشاورزی و جنگلی تشکیل می­ دهد، توسعه جنگل و پوشش گیاهی، شخم در خطوط تراز و سکوسازی (تراس و بانکت بندی) با توجه به افزایش نفوذ پذیری و تسکین می­ تواند مقدار رواناب را کاهش دهد. معهذا، این نوع فعالیت­ ها اثر قابل توجهی برای تسکین سیلاب ­های بزرگ ندارد. قابل ذکر است که در پاره ای از مراجع، این شیوه تحت عنوان (مدیریت حوضه آبریز) آمده است.

در حوضه­ های آبریز شهری کوچک، برای تسکین سیل از استخرهای ذخیره یا بازدارنده استفاده می­ شود. در واقع در این شیوه از دو فرآیند نگهداشت و بازداشت به شرح زیر استفاده می ­شود:

نگهداشت

جریان سیلاب برای مدت زمان قابل توجه در حوضه آبریز نگهداشته می­ شود و با توجه به نفوذ، تراوش و تبخیر به تدریج انرژی آن از بین می ­رود. گودال ­های سنگریز برای انباشت رواناب و محوطه­ های (پارکینگ­ ها، پیاده­ روها و زمین­ های ورزشی) قابل نفوذ از جمله روش ­های مورد استفاده می ­باشد.

بازداشت

در این شیوه به منظور کاهش اوج جریان، سیلاب برای مدت کوتاهی و به گونه ­ای در حوضه آبریز نگهداشته می­ شود و سپس به یک آبراهه طبیعی یا مصنوعی تخلیه می­ شود. این شیوه شامل روش ­های ذخیره در پشت­ بام، تانک­ های باران، ذخیره در زمین­های ورزش و پارکینگ­ های بزرگ روباز می ­باشد.

 

پیش بینی و هشدار سیل

پیش بینی سیل عبارت است از تخمین آبدهی، تراز و زمان وقوع و تداوم سیلاب به ویژه در آبدهی اوج در یک نقطه مشخص رودخانه که از باران، ذوب برف یا ترکیب باران و ذوب برف حاصل شده باشد. هشدار سیل عبارت است از پیش آگاهی از وقوع سیلاب در آینده نزدیک و در محل مشخص یا در حوضه آبریز معین. برای اینکه این شیوه ارزشمند و موثر واقع شود، لازم است پیش بینی ­ها به موقع و دقیق بوده و همراه با برنامه آموزش ساکنان منطقه مورد نظر باشد. پیش بینی و هشدار سیل در پاره ­ای از موارد، مهم ترین اقدام غیر سازه ­ای در مدیریت اراضی سیل­ گیر و کاهش زیان ­های ناشی از آن می­ باشد.

در مجموع منافع حاصله از این روش در مناطق شهری خیلی بیشتر از مناطق روستایی است، با وجود این، در مناطق روستایی به ویژه در شرایطی که بتوان دام ­ها را جابجا کرد و محصول را قبل از شروع سیلاب برداشت نمود، منافع حاصله قابل توجه خواهد بود. بطور کلی فعالیت ­های معمول برای پیش بینی و هشتدار به شرح زیر می ­باشد:

  • جمع آوری داده ­ها
  • انتقال داده ­ها
  • پیش بینی هواشناسی
  • مدل پیش بینی
  • تهیه هشدارها
  • پخش هشدارها
  • دریافت هشدار و انجام عمل
  • واکنش و پشتیبانی در برابر هشدار

اطلاع رسانی و آموزش مردم

اطلاعات مربوط به خطر سیلاب یک پیش شرط برای جلوگیری از زیان­ های آن است. تهیه و گسترش اطلاعات مورد نیاز و آموزش مردم، به ویژه مسئولان و برنامه ریزان که وظیفه اصلی تفسیر و کاربرد اطلاعات را دارند، یک امر ضروری برای برنامه جلوگیری از خسارات سیلاب است. تهیه اطلاعاتی که به سهولت قابل دسترس و قابل تفسیر باشد و کیفیت بخش ­های مختلف آن همسان باشد، یکی از اهداف توصیف و تفسیر سیلاب ­دشت می­ باشد.

اطلاعات اساسی عبارتند از: هیدرولوژی و هیدرولیک سیلاب ­های کوچک تا خیلی بزرگ در اراضی سیل­ گیر و در سیلاب­ دشت، در مورد مقررات سیلاب­ دشت در همان منطقه و بالاخره اثرات بالقوه­ ای که کاربری اراضی می ­تواند بر ظرفیت سیلاب داشته باشد. با استفاده از این اطلاعات  امکان فرموله کردن گزینه ­های نحوه برخورد با موضوع توسط مسئولان و تصمیم گیرندگان فراهم خواهد آمد.

بدیهی است که اطلاعات بهتر در زمینه در خطر قرارگرفتن دارایی ­ها و سطوح مختلف احتمال خسارت به تصمیم گیرندگان کمک خواهد کرد که بتواند نوع خطر را در قالب اصطلاحات، علایم و استعاره ­ها به نحوی مشخص کنند که بیانگر واکنش محلی مناسب به هنگام وقوع سیلاب باشد.

 

ایمن سازی انفرادی ساختمان­ ها

در شرایطی این امکان وجود دارد که با اقدامات مناسب مانع از ورود آب به محل مورد نظر شد و در نتیجه خسارت ناشی از سیل را به حداقل رساند. این گونه اقدامات می ­تواند احداث ساختمان بر روی ستون ها یا در محل بلند باشد. احداث دیوارهای نگهبان (حایل) در دور یک ساختمان یا استفاده از مصالح نفوذ ناپذیر در ساختمان، از انواع دیگر این روش می ­باشد. نوعی دیگر از این گونه اقدامات، پیش بینی دریچه­ های ویژه برای جلوگیری از ورود سیلاب به ساختمان می ­باشد.

در مناطقی که عمق و سرعت آب کم می ­باشد، احداث دیواره موقت از کیسه ­های شنی یا مصالح بنایی برای ساختمان ­های به صورت انفرادی می­ تواند قابل توجیه باشد. گاهی اوقات برای ساختمان­ هایی که دارای پی و دیوارهای غیر قابل نفوذ می ­باشد، بستن (بلوکه کردن) درها و پنجره ­ها تا ارتفاع بالاتر از تراز سیلاب می ­تواند یک نوع مقابله با سیلاب باشد. بدون شک موفقیت در دور کردن سیلاب از ساختمان ها موجب کاهش خسارت سیل شده و ضمن آن امکان استفاده مجدد از ساختمان را در کوتاه مدت فراهم خواهد کرد.

 

تخلیه مناطق در خطر

وقتی که سیل ­زدگی اراضی غیر قابل اجتناب باشد، بهترین روش برای کاهش خسارت سیل، تخلیه مردم و دارایی­ های موجود از نقطه مورد خطر است. در این شیوه، در حالیکه هدف اصلی تخلیه، نجات زندگی انسان­ ها می­ باشد، با وجود این سعی می­ شود که حتی­ المقدور خسارت به اسباب و اثاثیه و تجهیزات قابل حمل نیز کاهش پیدا کند.

در این روش یک سیستم هشدار دهنده موثر نقش کلیدی را بازی می­ کند. تخلیه مناطق در خطر باید همانند یک شیوه کوتاه مدت قلمداد شود. این شیوه را می­ توان به سه مرحله قبل از سیلاب، حین سیلاب و بعد از سیلاب تقسیم نمود. با وجود این حداکثر ظرفیت برای کاهش تعداد حوادث و خسارت سیلاب در مرحله قبل از سیلاب می­ باشد. در سیلاب­ های بزرگ ممکن است در مرحله حین وقوع سیل نیز به دلایلی از جمله وقوع سیلاب­ های بزرگتر از سیل پیش بینی شده، نیاز به تخلیه باشد. مرحله پس از سیلاب شامل عملیات امداد رسانی و اسکان مجدد در مناطق سیل زده می­ باشد.

 

سیل ستیزی

سیل ستیزی معمولا به اقداماتی گفته می ­شود که آگاهانه برای مقابله با فاجعه در زمان جریان سیلاب وموج طوفان بعمل می­ آید. این شیوه مخصوصا به واکنش ­های فوری مربوط می ­شود که در حین سیلاب برای جلوگیری از استغراق اراضی و املاک و نجات جان انسان ها و موجودات اتخاذ می ­شود. تمهیدات فوری شامل احداث سازه گونه­ های موقت برای دور کردن جریان سیلاب، جابجایی تجهیزات و… از بازه سیلابی و عملیات فوری برای نگهداری سیستم ­های برق رسانی و تامین آب می ­باشد. این اقدامات به تعمیر فوری خاکریزها و سایر سازه ­ها نیز که ممکن است بخشی از آنها آسیب دیده باشند یا به صورت محدود آب از آنها سر ریز شده باشد، اطلاق می­ شود.

 

امداد رسانی بعد از سیلاب (امداد سیلاب)

کمک ­های دولتی برای بهبود آثار سیلاب معمولا تحت برنامه امدادرسانی برای کاهش اثرات بلایای طبیعی انجام می­ گیرد. این اقدامات کمک­ های مالی برای سازمان ­های محلی به منظور تامین هزینه ­های پیش بینی نشده و در پاره ­ای از موارد جبران هزینه ­های زیاد ناشی از بلایای طبیعی را در بر می­ گیرد.

هدف اصلی یاری بعد از سیلاب تامین کمک ­های فوری برای غلبه بر کارهای سخت و مشکلات کارکنان محلی شامل تعمیرات ضروری خانه ها و تعویض لوازم ضروری منزل است.

 

بیمه سیل

عموما عقیده بر این است که بیمه سیل مزایای متععددی به عنوان یک وسیله برای بالابردن ظرفیت تحمل خسارت می­ باشد. این امر مالکین را قادر می ­سازد که خسارت بالقوه بزرگی را در بلند مدت توزیع کنند. بیمه گزار همچنین ساز و کار لازم را برای پخش خسارت ناشی از سیلاب در سطح وسیع و بین تعداد زیاد افراد بوجود می­ آورد.

از آنجا که سیلابی شدن یک پدیده محلی است، لذا به طور معمول باید حق بیمه از کسانی دریافت شود که در مناطق شناخته شده سیل گیر زندگی می­ کنند. در خصوص بیمه سیل بحث اساسی این است که آیا آن ها که در منطقه خطر هستند باید متحمل پرداخت کل حق بیمه باشند یا در پرداخت ­های مربوط به این امر باید کسانی نیز که در معرض خطر نیستند، سهیم شوند.

برای اینکه بیمه سیل قابل اجرا باشد، باید برای درجات پایین خطر و با حق بیمه کم به مورد اجرا گذاشته شود. برای دستیابی به این هدف در بیشتر مناطق توسعه یافته، لازم است بدوا دیگر اقدامات مورد نیاز در زمینه مهار سیلاب بعمل آمده باشد. در عمل، بیمه یک استراتژی مکمل برای پوشش دادن خسارت ناشی از خطرهای کوچک باقیمانده، پس از دیگر تمهیدات مورد نیاز می­ باشد.

 

سازگاری با سیلاب

قبول این واقعیت از طرف اهالی یک سیلاب ­دشت که توسعه فعالیت آن­ ها در منطقه­ ای انجام  می­گیرد که ناخواسته، هر از گاهی مواجه با آثار سیلاب خواهند شد، سازگاری با سیلاب نامیده می­شود. آگاه سازی مردم از احتمال گسترش دامنه خسارت سیلاب به محل زندگی و کار، از تراز سیلاب­ های بزرگ بوقوع پیوسته، از ساماندهی نحوه زندگی از جمله خانه، مزرعه، مغازه و کارخانه در مقابل هجوم سیلاب و بالاخره از روش ­های فوری مقابله با سیلاب از جمله نکاتی است که باید توسط مسئولین ذیربط مورد توجه قرار گیرد.

به این ترتیب ساکنین منطقه سیل­ گیر حتی­ المقدور اقدامات مربوط به حفاظت در مقابل سیلاب را راسا انجام خواهند داد. مثال­ های عملی از سازگاری با سیلاب می ­تواند احداث خاکریز و پناهگاه خصوصی و انفرادی باشد.

1 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای مورد نیاز با * مشخص شده است

نوشتن دیدگاه